Współczesna edukacja przedszkolna staje przed wyzwaniem łączenia tradycyjnych metod wychowania z nowoczesnymi technologiami. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że podstawą kształcenia dzieci w wieku przedszkolnym są metody aktywizujące, które opierają się na wielozmysłowym doświadczaniu rzeczywistości oraz stwarzaniu sytuacji sprzyjających samodzielnemu odkrywaniu wiedzy. W ostatnich latach coraz częściej wskazuje się także na potencjał sztucznej inteligencji (AI) jako narzędzia wspierającego aktywność dziecka i nauczyciela w procesie dydaktyczno-wychowawczym.

Metody aktywizujące obejmują techniki angażujące dzieci do działania, poszukiwania rozwiązań i twórczego wyrażania siebie. Do najczęściej stosowanych zalicza się: burzę mózgów, metodę projektu, dramatyzację i inscenizację, gry dydaktyczne, a także metody problemowe i eksperymentalne. Ich wspólną cechą jest podmiotowe traktowanie dziecka, które staje się współuczestnikiem procesu uczenia się. Jak podkreśla W. Okoń, aktywizacja ucznia jest warunkiem rzeczywistego uczenia się, a nie tylko biernego przyswajania treści.

Sztuczna inteligencja może stanowić narzędzie wspomagające realizację metod aktywizujących. Jej rola nie polega na zastąpieniu nauczyciela, lecz na wzbogaceniu procesu edukacyjnego poprzez dostarczanie nowych form oddziaływania dydaktycznego. W literaturze wskazuje się na kilka kluczowych obszarów zastosowania AI w edukacji wczesnodziecięcej: personalizację treści, generowanie materiałów dydaktycznych, wspieranie twórczości oraz wprowadzanie interaktywnych form pracy.

Przykładowo, nauczyciel może wykorzystać programy oparte na AI do tworzenia ilustracji do bajki wymyślonej przez dzieci, generowania muzyki do zabaw rytmicznych czy przygotowania zagadek i zadań problemowych, które następnie dzieci rozwiązują w grupach.

Badania wskazują, że wprowadzanie AI do edukacji przedszkolnej sprzyja wzrostowi motywacji, rozwijaniu kompetencji poznawczych i językowych oraz wspiera indywidualizację procesu kształcenia. Z drugiej strony, nadmierne korzystanie z technologii może prowadzić do ograniczenia aktywności ruchowej i kontaktów społecznych dzieci, dlatego kluczowe jest zachowanie równowagi i właściwe ukierunkowanie pracy.

Metody aktywizujące w połączeniu z możliwościami sztucznej inteligencji stwarzają nowe szanse dla edukacji przedszkolnej. AI, traktowana jako narzędzie wspierające, może inspirować nauczycieli, wzbogacać warsztat dydaktyczny i pobudzać dziecięcą kreatywność. Niezmiennie jednak to nauczyciel pozostaje przewodnikiem, a technologia powinna być podporządkowana nadrzędnemu celowi, jakim jest wszechstronny rozwój dziecka.

C. Kupisiewicz, Podstawy dydaktyki ogólnej, Warszawa: PWN, 2012.

B. Siemieniecki, Pedagogika medialna. Teoretyczne i praktyczne podstawy edukacji medialnej, Warszawa: PWN, 2021.

W. Okoń, Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Warszawa: Żak, 2003, s. 215.

W. Holmes, Artificial Intelligence in Education, Routledge, 2022.